Soru 1
Ekstra bir durum söz konusu değilse aşağıdakilerden hangisi en doğru suni solunum pozisyonudur?
- A
- B
- C
- D
Cevabı göster
Doğru cevap: A şıkkı, A
Soru 1
Doğru cevap: A şıkkı, A
Soru 2
Doğru cevap: A şıkkı, Atardamarda kan basıncı toplar damara göre daha azdır
Soru 3
Doğru cevap: A şıkkı, Kasık iç kısmı
Soru 4
Doğru cevap: A şıkkı, Ayak tabanına
Bebeklerde bilinç kontrolü, yetişkinlerdeki gibi omza vurarak ve seslenerek yapılamaz; bu yüzden ayak tabanına hafifçe vurularak tepki verip vermediğine bakılır. Ayak tabanı uyarana duyarlıdır ve bu yöntem bebeğin boynunu, omurgasını sarsmadan güvenle uygulanabilir. Omuza vurmak yetişkin ve büyük çocuklar içindir. Karın boşluğuna ya da omurgaya vurmak ise iç organ ve omurga yaralanması riski taşıdığı için hiçbir yaş grubunda yapılmaz. Bebek tepki vermiyorsa hemen hava yolu açılır, solunum değerlendirilir ve gerekiyorsa temel yaşam desteğine başlanır.
Soru 5
Doğru cevap: B şıkkı, Organlar dışarı çıkmış ise içeri sokulmayıp, üzerinin temiz ve nemli bir bez ile örtülmesi
Delici karın yaralanmasında dışarı çıkan organlar asla içeri sokulmaya çalışılmaz; bu girişim organları kirletir, yırtabilir ve enfeksiyonu karın boşluğuna taşır. Doğru uygulama organların üzerini temiz ve nemli bir bezle örtmektir, böylece dokular kurumaktan korunur. Yara bölgesini sıcak sabunlu suyla yıkamak enfeksiyonu içeri taşır ve dokuya zarar verir. Kazazede yüzüstü değil, sırtüstü yatırılır ve bacakları bükülerek karın kasları gevşetilir. Ağızdan ılık içecek dahil hiçbir şey verilmez, çünkü kazazede büyük olasılıkla ameliyat olacaktır ve kusma riski vardır.
Soru 6
Doğru cevap: A şıkkı, Ağız içinin temizlenerek hava yolu açıklığının sağlanması
Soru 7
Doğru cevap: D şıkkı, Yüz aşağıda olacak şekilde kol üzerine yatırılıp kürek kemiklerinin arasına vurulmalı
Bebeklerde Heimlich manevrası uygulanmaz, çünkü karın organları küçük ve korumasızdır. Doğru uygulama, bebeği yüzü aşağı bakacak şekilde kol üzerine yatırıp başını gövdesinden aşağıda tutarak kürek kemikleri arasına vurmaktır; yer çekimi ve darbenin etkisiyle cismin çıkması sağlanır, ardından gerekirse bebek çevrilip göğüs basısı uygulanır. Şekerli su içirmek tıkanmayla ilgisi olmayan ve solunum yoluna sıvı kaçırabilecek bir uygulamadır. Sırtüstü yatırıp ayakları yükseltmek şok pozisyonudur. Boyun üzerine baskı yapmak ise hava yolunu tamamen kapatarak durumu ağırlaştırır.
Soru 8
Doğru cevap: B şıkkı, Burnundan ve kulağından kanama olanlarda
Şok pozisyonu, bacaklardaki kanı baş ve gövdeye yönlendirdiği için kafa içi basıncını artırır. Burundan ve kulaktan kanama ise kafatası kırığının en önemli işaretidir; böyle bir kazazedeye şok pozisyonu vermek kafa içindeki kanamayı ve basıncı artıracağından sakıncalıdır. Tansiyonu düşük ve nabzı zor alınan kazazede şok tablosundadır, pozisyonun asıl uygulanacağı kişidir. El bileği ya da bacaktaki açık kırık ve kanamalarda kanama durdurulduktan sonra bu pozisyon verilebilir. Kural olarak kafa travmalarında şok pozisyonu uygulanmaz.
Soru 9
Doğru cevap: A şıkkı, Bol su ile yıkamak
Soru 10
Doğru cevap: A şıkkı, Kazazedeye dokunulmadan öksürmeye teşvik edilir
Öksürebiliyor, konuşabiliyor ve nefes alabiliyorsa tıkanma kısmidir; yani hava yolundan hâlâ hava geçmektedir. Bu durumda en etkili mekanizma kişinin kendi öksürüğüdür, bu yüzden doğru uygulama kazazedeye dokunmadan öksürmeye teşvik etmektir. Sırta vurmak ya da Heimlich manevrası uygulamak kısmi tıkanmayı tam tıkanmaya çevirebilir, cismi daha derine itebilir. Bu girişimler yalnızca kişi konuşamaz, öksüremez ve morarmaya başlarsa yapılır. Kural nettir: ses çıkarabilen kazazedeye müdahale edilmez, sadece gözlenir ve tıbbi yardım istenir.
Soru 11
Doğru cevap: C şıkkı, Her ikisi de doğru
Soru 12
Doğru cevap: D şıkkı, Trafik ve can güvenliğinin sağlanması
Soru 13
Doğru cevap: B şıkkı, Sızıntı biçiminde ve hafif bir kanama olması
Kılcal damarlar çok ince ve düşük basınçlıdır; kesildiklerinde kan sızıntı biçiminde ve hafif akar, çoğu zaman kendiliğinden durur. Yüksek basınçla fışkırarak ve kalp atımına uyumlu şekilde akmak atardamar kanamasının özelliğidir, en tehlikeli türdür ve zor durdurulur. Koyu renkli, taşma tarzında akış ise oksijenini bırakmış kanı geri taşıyan toplardamar kanamasını gösterir. Ayırt etmek için akış biçimine bakmak yeterlidir: fışkırıyorsa atardamar, taşıyorsa toplardamar, sızıyorsa kılcal damar kanamasıdır. Kılcal kanamada yara temiz bezle kapatılıp hafif baskı uygulanması yeterlidir.
Soru 14
Doğru cevap: B şıkkı, İlk yardımın zamanında ve tekniğine uygun yapılmaması
Soru 15
Doğru cevap: B şıkkı, I ve II
Kalp basısının etkili olması için kazazedenin sert bir zemine sırtüstü yatırılması ve bası noktasını bulmak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucunun tespit edilmesi gerekir; doğru seçenek bu ikisidir. Yumuşak zeminde bası göğse değil zemine iner ve dolaşım sağlanamaz. Üçüncü ifade ise ölçüsü nedeniyle yanlıştır: yetişkinde göğüs kemiği, göğüs yüksekliğinin yaklaşık üçte biri kadar aşağı inecek şekilde bastırılır, yarısı kadar değil. Bu kadar derin bir bası kaburga ve iç organ yaralanmasına yol açar.
Soru 16
Doğru cevap: D şıkkı, Vücut ısısı
Yaşam bulguları, kişinin hayatta olup olmadığını ve organlarının çalışıp çalışmadığını gösteren ölçülebilir belirtilerdir: bilinç düzeyi, solunum, nabız ve dolaşım, kan basıncı ile vücut ısısı. Bunlar ilk yardımcıya hangi müdahalenin öncelikli olduğunu söyler, bu yüzden doğru cevap vücut ısısıdır. Yaş, boy ve cinsiyet ise kişinin kimlik özellikleridir; hepsi bilinse bile kazazedenin o an yaşayıp yaşamadığı hakkında hiçbir bilgi vermez. Bu kalıptaki sorularda ölçüt basittir: seçenek zaman içinde değişen ve müdahale gerektiren bir bulgu mu, yoksa sabit bir kişisel bilgi mi.
Soru 17
Doğru cevap: D şıkkı, Kan
Soru 18
Doğru cevap: A şıkkı, Yaralının ayakları önde olacak şekilde
Soru 19
Doğru cevap: A şıkkı, Nabız
Soru 20
Doğru cevap: B şıkkı, Daha uzun ve kuvvetli kas gruplarını kullanması
Taşımada ilk yardımcı ağırlığı beline değil, bacak ve kalçadaki uzun ve kuvvetli kas gruplarına vermelidir; dizler bükülür, sırt gergin tutulur ve kalkarken güç bacaklardan alınır. Böylece hem bel sakatlanması önlenir hem de kazazede dengeli taşınır. Yaralıya uzak mesafede çalışmak ağırlık kolunu uzatır ve omurgayı zorlar. Ani dönme ve bükülmeler hem taşıyanı sakatlar hem de yaralının ekseninin bozulmasına yol açar. Yaralıyı gereksiz yere çok hareket ettirmek ise mevcut yaralanmayı ağırlaştırır.
Soru 21
Doğru cevap: B şıkkı, Kanayan yere en yakın basınç noktasına baskı uygulanması
Soru 22
Doğru cevap: B şıkkı, Yanık bölgesinde sinir harabiyetinin olması
Soru 23
Doğru cevap: D şıkkı, Topuktan koltuk altına kadar
Diz ile kalça arasındaki kemik uyluk kemiğidir; alt eklemi diz, üst eklemi ise kalçadır. Atel bu iki eklemi de hareketsiz bırakmak zorunda olduğundan dıştan topuktan koltuk altına kadar uzatılır, böylece kalça eklemi de sabitlenmiş olur. Dizden kalçaya kadar uzanan kısa bir atel kalça hareketini engellemez ve kırık uçları oynar. Genel kural her uzuv için aynıdır: atel, kırığın altındaki ve üstündeki eklemi kapsayacak kadar uzun olmalıdır. Uyluk kırıkları büyük kanamaya yol açabileceğinden kazazede şok yönünden de izlenir.
Soru 24
Doğru cevap: D şıkkı, Omurgasında kırık olabileceği
Araç içi kazalarda çarpmanın etkisi en çok boyun ve sırt omurlarına biner, bu yüzden aksi kanıtlanana kadar her kazazedede omurga kırığı varmış gibi davranılır. Yanlış bir çekme hareketi kırık omurun omuriliği kesmesine ve kalıcı felce yol açabilir; bu risk diğer seçeneklerin hepsinden ağırdır. Takma diş ya da dil ısırması gibi durumlar solunum değerlendirmesinde ele alınır, zeminin yumuşaklığı ise çıkarma kararını belirlemez. Bu nedenle çıkarma zorunlu değilse kazazede yerinde bırakılır ve tıbbi yardım beklenir.
Soru 25
Doğru cevap: A şıkkı, Göz bebeklerinin büyüyüp sabitlenmesi
Kalp durduğunda beyne kan gitmez ve birkaç dakika içinde beyin işlevi bozulur; bunun dıştan görülebilen bulgularından biri göz bebeklerinin büyüyüp ışığa tepkisiz biçimde sabitlenmesidir. Ayrıca bilinç kaybolur, solunum durur ve büyük damarlardan nabız alınamaz. Solunumun sık ve yüzeysel olması ya da kan basıncının artması, kalbin hâlâ çalıştığını gösteren bulgulardır, dolayısıyla kalp durmasına ait olamaz. Vücut sıcaklığının artması da enfeksiyon gibi başka durumlarla ilgilidir. Kalp durmasında hiç vakit kaybetmeden temel yaşam desteğine başlanır.
Soru 26
Doğru cevap: C şıkkı, Ağzına ve burnuna birlikte sık aralıklarla az hava vererek
Soru 27
Doğru cevap: B şıkkı, I ve II
Soru 28
Doğru cevap: C şıkkı, 30 kalp masajı, 2 yapay solunum şeklinde uygulanması
Soru 29
Doğru cevap: A şıkkı, A
Soru 30
Doğru cevap: B şıkkı, Araç sabit bir hâle getirildikten sonra
Soru 31
Doğru cevap: C şıkkı, Kanayan yere en uzak olan basınç noktasına elle baskı uygulamak
Soru 32
Doğru cevap: C şıkkı, Eklem yüzeylerinin birbirinden ayrılması
Çıkık, oynar eklemi oluşturan kemik uçlarının, yani eklem yüzeylerinin birbirinden ayrılmasıdır; eklem kapsülü zorlanır ve kemik normal konumundan çıkar. Eklem bağlarının ve yüzeylerinin yalnızca zedelenmesi burkulmayı tanımlar, kemik uçları yerinden ayrılmamıştır. Bağların kopması burkulmanın ağır derecesidir. Eklem çevresindeki derinin zedelenmesi ise yara tanımına girer, eklemin kendisiyle ilgili değildir. Çıkıkta eklem yerine oturtulmaya çalışılmaz; bölge bulunduğu şekliyle tespit edilir, askıya alınır ve kazazede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Soru 33
Doğru cevap: C şıkkı, Emniyet kemeri
Soru 34
Doğru cevap: C şıkkı, C
Soru 35
Doğru cevap: B şıkkı, Yaralının soluk sesinin dinlenmesi
Soru 36
Doğru cevap: D şıkkı, Hayati tehlikelerine karşı önlem alındıktan sonra
Soru 37
Doğru cevap: D şıkkı, Oda sıcaklığında bir küvete sokulması
Soru 38
Doğru cevap: C şıkkı, Vücut sıcaklığını korumak için üzerini örtmesi
Soru 39
Doğru cevap: C şıkkı, 15-20 dakika
Soru 40
Doğru cevap: B şıkkı, Ön kol kemiği
Atel, kırık kemiği bir alt ve bir üst eklemi de içine alacak şekilde sabitleyen sert destektir; bu nedenle ancak kol ve bacak gibi uzun kemiklerde kullanılabilir. Ön kol kemiği bu tanıma uyduğu için atelle tespit edilir, ardından kol askıya alınır. Kürek, köprücük ve kaburga kemikleri ise gövdeye yerleşiktir ve çevrelerine atel bağlanacak iki serbest eklem yoktur; bunlarda tespit bandaj, askı ya da kolun gövdeye sabitlenmesiyle yapılır. Kısacası atel uzuvlara uygulanır, gövde kemiklerine değil.
Soru 41
Doğru cevap: B şıkkı, Hoşgörülü ve nazik davranılması
İkinci değerlendirmenin görüşerek bilgi edinme basamağında ilk yardımcı kazazedeyle ve çevredekilerle konuşarak olayın nasıl olduğunu, kişinin şikâyetlerini ve varsa süregelen hastalıklarını öğrenir. Bu iletişimin verimli olması için hoşgörülü ve nazik davranmak gerekir, çünkü korkmuş bir kazazededen bilgi alınamaz; doğru cevap bu nedenle odur. Solunum sayısının, bilinç düzeyinin ve cilt renginin kontrolü ise konuşmaya değil, gözleme ve muayeneye dayanır; bunlar baştan ayağa kontrol ile yaşam bulgularının değerlendirilmesi basamaklarında yer alır.
Soru 42
Doğru cevap: C şıkkı, Tıbbi yardım gelene kadar hiçbir uygulama yapılmamalıdır
İlk yardımın temel kurallarına göre ilk yardımcı önce kendi güvenliğini sağlar, sakin ama hızlı davranır ve emin olmadığı uygulamalardan kaçınır. Tıbbi yardım gelene kadar hiçbir uygulama yapılmaması ise bu anlayışa aykırıdır ve doğru cevaptır; çünkü solunumu duran bir kazazede birkaç dakika içinde kaybedilebilir, hava yolunu açmak ya da kanamayı durdurmak beklemeye gelmez. Doğru yaklaşım şudur: hemen tıbbi yardım istenir, bu arada bilinen ve güvenli uygulamalar yapılır, bilinmeyen girişimlerden uzak durulur.
Soru 43
Doğru cevap: B şıkkı, Koruma
Soru 44
Doğru cevap: A şıkkı, Sırtüstü, sert bir zemine
Soru 45
Doğru cevap: B şıkkı, I ve IV
İlk yardım çantası bulundurma zorunluluğu motorlu araçlar için geçerlidir; motorlu bisiklet, motosiklet ve traktör bu zorunluluğun dışındadır. Bu nedenle doğru eşleşme şehirler arası yolcu taşıyan otobüsler ile otomobillerdir. İki tekerlekli araçlarda çantayı güvenle taşıyacak kapalı bir bölüm bulunmaması, traktör ve iş makinelerinin ise kullanım alanının farklı olması bu istisnayı doğurmuştur. Kapsam içindeki araçlarda çantadaki malzemenin miktarı taşınan yolcu sayısına göre artar; bu yüzden bir otobüsün çantası bir otomobilinkiyle aynı olamaz.
Soru 46
Doğru cevap: D şıkkı, Köprücük kemiğinin iç kısmına
Büyük dış kanamalarda yara üzerine baskı yetmezse, kanayan bölgeyi besleyen atardamarın kemik üzerinden sıkıştırılabildiği basınç noktası kullanılır. Omuz ve kolu besleyen damar köprücük kemiğinin iç kısmında yüzeye yakın seyreder, bu yüzden bu bölgeye baskı uygulanır. Şakak bölgesi baş ve yüz kanamalarında, çene altı yüzün alt bölümünde, kasık ise bacak kanamalarında kullanılan basınç noktalarıdır. Genel kural olarak basınç noktası her zaman kanayan yerin kalbe yakın tarafında seçilir.
Soru 47
Doğru cevap: B şıkkı, Oksijensizlik
Kan, akciğerlerden aldığı oksijeni dokulara taşır ve bu sayede parlak kırmızı görünür. Solunum durduğunda kan oksijenden yoksun kalır, rengi koyulaşır ve deri ince olan yerlerde, yani dudaklarda, burun ucunda ve parmak uçlarında morarma olarak dışarıdan fark edilir. Bu nedenle morarmanın sebebi oksijensizliktir. Su kaybı ciltte kuruluk yapar, beslenme yetersizliği uzun sürede etkisini gösterir; ikisi de ani morarma nedeni değildir. Karbonmonoksit ise zaten zehirli bir gazdır, eksikliği değil fazlalığı sorun yaratır. Morarma görüldüğünde vakit kaybetmeden hava yolu açılır ve suni solunuma geçilir.
Soru 48
Doğru cevap: A şıkkı, Kendi sağlığını riske atması
Taşıma kurallarının ilk amacı ilk yardımcının da yaralanmamasıdır; sakatlanan bir ilk yardımcı ne kendine ne kazazedeye yardım edebilir. Bu yüzden kendi sağlığını riske atmak bir kural değil, doğrudan kuralın ihlalidir ve doğru cevap odur. Diğer seçenekler doğru uygulamalardır: kalkarken ağırlık kalça ve bacak kaslarına verilir, sırtın gerginliğini korumak için dizler bükülür ve yön değiştirirken ani dönme ile bükülmelerden kaçınılır. Ayrıca kazazedeye yakın durulur, böylece bele binen yük azalır.
Soru 49
Doğru cevap: B şıkkı, Dirsekle omuz arasına turnike uygulamak
Turnike yalnızca tek kemikli bölgelere uygulanabilir, çünkü çift kemik arasında kalan atardamar sıkıştırılamaz. Ön kolda iki kemik bulunduğundan el bileği ile dirsek arasındaki büyük kanamada turnike dirsek ile omuz arasına, yani tek kemikli pazı bölgesine uygulanır. Kanayan yeri kalp seviyesinin altında tutmak kanamayı artırır; doğrusu uzvu yukarı kaldırmaktır. Omuz üzerine baskı uygulamak etkili bir kanama durdurma yöntemi değildir. Tentürdiyot ise kanamayı durdurmaz. Aynı kural bacak için de geçerlidir: baldırdaki kanamada turnike uyluğa uygulanır ve saati kaydedilir.
Soru 50
Doğru cevap: D şıkkı, Dolaşım sistemi
Reklam: sınavınız kaldığı yerden devam edecek