Araç Gösterge Paneli Işıkları ve Anlamları

Motor ve araç tekniği bölümünün en kolay puan veren konusu gösterge panelidir: mantığı renk üzerine kuruludur ve bir kez oturduğunda soruların çoğu ezber gerektirmeden çözülür.

Renk kuralı: tek cümlede özet

Gösterge panelindeki lambalar trafik ışığıyla aynı mantıkla okunur.

Renk	Anlamı	Ne yapılmalı
Kırmızı	Tehlike, arıza	Güvenli bir yerde dur, motoru kapat
Sarı / turuncu	Dikkat, uyarı	Yola devam edilebilir, en kısa sürede kontrol ettir
Yeşil / mavi	Bilgi	Bir şey yapmaya gerek yok, o donanım çalışıyor demektir

Sınavda “hangisi sürücüyü durmaya zorlar” biçiminde sorulan soruların cevabı hemen her zaman kırmızı gruptadır.

Kırmızı ikaz lambaları: durmayı gerektirenler

Yağ basıncı ikaz lambası. Yağdanlık biçimindedir. Motor yağının basıncının düştüğünü bildirir. Yağsız çalışan motorda metal yüzeyler doğrudan sürtünür ve motor kısa sürede sarar, yani onarımı en pahalı arıza ortaya çıkar. Yanar yanmaz durulur, motor kapatılır, yağ seviyesine bakılır.

Motor sıcaklığı (hararet) ikaz lambası. Termometre biçimindedir ve genellikle kırmızıdır. Soğutma suyu sıcaklığının tehlikeli sınıra çıktığını gösterir. Durup motoru rölantide bir süre çalıştırarak soğutmak, sonra kapatmak gerekir. Motor sıcakken radyatör kapağı açılmaz: basınçlı kaynar su fışkırır ve yanığa yol açar.

Şarj (akü) ikaz lambası. Akü biçimindedir. Alternatörün aküyü şarj etmediğini gösterir. En sık sebebi kopmuş veya gevşemiş alternatör kayışıdır. Aynı kayış çoğu araçta devirdaim pompasını da çevirdiği için, kayış koptuysa kısa süre sonra hararet lambası da yanar.

Fren sistemi ikaz lambası. Ünlem içeren daire biçimindedir. İki şey anlatabilir: el freni çekilidir ya da fren hidroliği seviyesi düşmüştür. El freni indirildiği hâlde sönmüyorsa fren devresinde kaçak olabilir; bu durumda yola devam edilmez.

Emniyet kemeri ve hava yastığı lambaları. Kemer bağlanmadığını ya da hava yastığı devresinde arıza olduğunu bildirir.

Sarı ikaz lambaları: dikkat isteyenler

Motor arıza lambası. Motor bloğu biçimindedir, halk arasında “arıza lambası” denir. Motor yönetim sisteminin bir hata kaydettiğini gösterir. Araç genellikle kullanılabilir ama yakıt tüketimi ve emisyon bozulur; en kısa sürede arıza tespit cihazına bağlatmak gerekir. Yanıp sönüyorsa durum acildir.

ABS ikaz lambası. ABS devresinin arızalı olduğunu gösterir. Frenler çalışmaya devam eder ancak ani frende tekerlek kilitlenmesini önleyen sistem devre dışıdır; fren mesafesi uzayabilir ve direksiyon hâkimiyeti kaybedilebilir.

Yakıt seviyesi lambası. Depodaki yakıtın rezerve düştüğünü gösterir.

Lastik basıncı ikaz lambası. Bir veya birden fazla lastikte basıncın düştüğünü bildirir. Düşük basınç hem yakıt tüketimini artırır hem de lastiğin yan duvarını ısıtıp patlama riskini büyütür.

Yeşil ve mavi bilgi lambaları

Bunlar arıza bildirmez, yalnızca bir donanımın açık olduğunu söyler:

• Yeşil: sinyal (dönüş) lambaları, kısa hüzmeli far, park lambaları.
• Mavi: uzun hüzmeli far (uzun far). Panelde mavi renk neredeyse yalnızca buna ayrılmıştır; sınavda doğrudan sorulur.
• Yeşil ok çifti veya yanıp sönen üçgen: dörtlü flaşör.

Sık karıştırılan iki çift

Hararet lambası mı, şarj lambası mı? İkisi de kırmızıdır ve ikisi de alternatör kayışı koptuğunda yanabilir. Ayrım şudur: kayış koptuğunda önce şarj lambası yanar, motor ısındıkça hararet lambası ona eklenir.

Kısa far mı, uzun far mı? Kısa hüzmeli far yeşil, uzun hüzmeli far mavi gösterilir. Karşıdan araç geldiğinde uzun hüzmeli farın kısaya alınması zorunludur; mavi lamba bu yüzden panelde ayrı bir renk taşır.

Sınavda gösterge soruları

Sorular çoğunlukla üç kalıptan biriyle gelir:

1. “Şekildeki gösterge neyi bildirir?” Panel simgesi verilir, anlamı istenir.
2. “Bu lamba yanarsa sürücü ne yapmalıdır?” Cevap renk kuralından çıkar: kırmızıysa dur, sarıysa kontrol ettir.
3. “Aşağıdakilerden hangisi bilgi lambasıdır?” Yeşil ve mavi olanlar aranır.

Bu bölümün sorularının tamamını motor ve araç tekniği sorularında çözebilir, motorun çalışma mantığını motor ve araç tekniği özetinden tekrar edebilirsiniz.