Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi, insan vücudunda dolaşım sistemini oluşturan yapılardan biri değildir?
- A Kan
- B Kalp
- C Eklemler
- D Kan damarları
Cevabı göster
Doğru cevap: C şıkkı, Eklemler
Soru 1
Doğru cevap: C şıkkı, Eklemler
Soru 2
Doğru cevap: A şıkkı, Şokun engellenmesi
Soru 3
Doğru cevap: D şıkkı, Bayılma
Beyne giden kan akışının azalmasıyla ortaya çıkan kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybının adı bayılmadır. Kişi genellikle kısa sürede kendiliğinden kendine gelir. Koma ise bilinç kaybının en ileri derecesidir; uzun sürer, kişi hiçbir uyarana yanıt vermez ve koruyucu refleksleri kaybolur. Felç, sinir sistemi hasarına bağlı hareket ve duyu kaybıdır, bilinç kaybı anlamına gelmez. Kriz ise tek başına bir tanı değil, farklı hastalıkların ani belirti verdiği durumları anlatan genel bir ifadedir. Bayılan kişi sırtüstü yatırılır ve bacakları yaklaşık 30 cm kaldırılır.
Soru 4
Doğru cevap: C şıkkı, Kazazedenin ellerinin yanda serbest bırakılması
Ayak bileklerinden sürüklemede kazazedenin elleri yanda serbest bırakılmaz; kollar gövde üzerine alınır ya da bağlanır, aksi hâlde kollar zemine takılıp omuz zedelenir ve baş, boyun, gövde ekseni bozulur. Bu yüzden yapılmaması gereken uygulama budur. Diğer seçenekler yöntemin doğru kurallarıdır: ilk yardımcı kazazedenin ayak ucuna çömelir, ona yakın mesafede durarak beline binen yükü azaltır ve sürükleme boyunca baş, boyun, gövde hizasını korur. Sürükleme yalnızca kısa mesafede ve kazazedeyi acil bir tehlikeden uzaklaştırmak için kullanılır.
Soru 5
Doğru cevap: B şıkkı, Bol su ile yıkamak
Kimyasal yanıklarda ilk ve tek doğru müdahale bol suyla, uzun süre yıkamaktır. Sülfürik asit göze veya cilde temas ettiğinde en az 15-20 dakika akan suyun altında tutulur, ardından tıbbi yardım istenir. Tiner, antifriz veya fren hidroliği gibi başka kimyasallar dökmek yanığı derinleştirir. Aynı kural asit dışındaki kimyasallar için de geçerlidir: nötrleştirmeye çalışmayın, seyreltin.
Soru 6
Doğru cevap: D şıkkı, I - II - III
Soru 7
Doğru cevap: D şıkkı, 20
Soru 8
Doğru cevap: A şıkkı, Kırıkların tespit edilmesi
İlk yardımın ABC'si üç adımdan ibarettir: hava yolu açıklığının değerlendirilmesi, solunumun değerlendirilmesi ve dolaşımın değerlendirilmesi. Kırıkların tespit edilmesi bu üçlünün içinde yer almaz; kırıklar hayati işlevler güvence altına alındıktan sonra, ikinci değerlendirmede ele alınır. Sıralamanın mantığı şudur: açık olmayan bir hava yolu dakikalar içinde ölümcüldür, oysa tespit edilmemiş bir kırık aynı aciliyette değildir. Bu yüzden olay yerinde önce bilinç ve ABC kontrol edilir, sonra baştan ayağa ayrıntılı değerlendirme yapılır.
Soru 9
Doğru cevap: C şıkkı, Göğüs kemiğine bası uygulama ve kaldırmanın ritmik olarak yapılması
Soru 10
Doğru cevap: A şıkkı, Sorunlu bölgeyi hareketsiz duruma getirerek kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemek
Kemik ve eklem yaralanmalarında ilk yardımcının yetkisi tedavi etmek değil, tabloyu kötüleştirmemektir. Bu nedenle temel hedef sorunlu bölgeyi hareketsizleştirerek durumun ağırlaşmasını önlemektir; hareketsizlik hem ağrıyı azaltır hem de kırık uçlarının damar ve sinirleri kesmesini engeller. Çıkığı yerine oturtmaya ya da bozulmuş şekli düzeltmeye çalışmak, bölgeyi hareket ettirmek veya kazazedenin sağa sola kımıldamasına göz yummak bu hedefin tam tersidir. Tespit yapıldıktan sonra kazazede uygun şekilde sağlık kuruluşuna sevk edilir.
Soru 11
Doğru cevap: B şıkkı, Kalp masajı
Soru 12
Doğru cevap: C şıkkı, Akciğer
Soru 13
Doğru cevap: D şıkkı, Eklem bağları ve yüzeylerinin zedelenmesidir
Soru 14
Doğru cevap: C şıkkı, Ön kol kemiği kırığı
Soru 15
Doğru cevap: C şıkkı, Her ikisi de doğru
Soru 16
Doğru cevap: A şıkkı, İlaçla tedavi etmek
İlk yardım, olay yerinde ilaçsız ve mevcut imkânlarla yapılan uygulamadır; amacı hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, durumun kötüleşmesini önlemek ve yaşamsal fonksiyonların sürmesini sağlamaktır. İlaçla tedavi etmek ilk yardımın değil, acil tedavinin kapsamındadır ve bunu ancak sağlık personeli yapabilir; bu yüzden doğru cevap odur. Bu ayrım pek çok soruda tekrar eder: ilaç, iğne, dikiş, ameliyat gibi tıbbi girişimler geçtiğinde o seçenek ilk yardım değildir. İlk yardımcının görevi ayrıca vakit kaybetmeden tıbbi yardım istemektir.
Soru 17
Doğru cevap: A şıkkı, Kazaya karışan araçların hasar durumlarının tespit edilmesi
Soru 18
Doğru cevap: D şıkkı, Açık kırmızı renkteki kanın, kalp atımı ile eş zamanlı fışkırır tarzda akması
Soru 19
Doğru cevap: B şıkkı, Yara kenarlarını birbirine yaklaştırdıktan sonra sarmak
Kesik yaralarda kenarlar düzgündür; bu kenarlar birbirine yaklaştırılıp üzeri temiz bir bezle sarıldığında kanama azalır ve iyileşme kolaylaşır, bu yüzden doğru uygulama yara kenarlarını yaklaştırdıktan sonra sarmaktır. Kanamayı azaltmak için uzuv kalp seviyesinin altında değil, üstünde tutulur; aşağıda tutmak kanamayı artırır. Tentürdiyot ve alkol gibi maddeler dokuyu tahriş eder ve yaranın değerlendirilmesini güçleştirir. Pamuk da yaraya yapıştığı için kullanılmaz. Kesik derin ya da kanama şiddetliyse baskı sürdürülerek kazazede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Soru 20
Doğru cevap: B şıkkı, Motorun durdurulup aracın sabitlenmesi
Soru 21
Doğru cevap: C şıkkı, Motorlu araçlarda (motorlu bisiklet, motosiklet ve traktör hariç) zorunludur
İlk yardım çantası bulundurma zorunluluğu motorlu araçların geneli için geçerlidir; yalnızca motorlu bisiklet, motosiklet ve traktör bu kapsamın dışında tutulmuştur. Bu istisnanın sebebi açıktır: bu araçlarda çantanın güvenle taşınabileceği kapalı bir bölüm yoktur. Zorunluluğun şehir içi ya da şehirler arası taşımacılığa göre değişmesi söz konusu değildir; otomobil de otobüs de kapsamdadır. Belge sınıfına göre bir ayrım da yapılmaz. Çantadaki malzemenin miktarı ise aracın taşıdığı yolcu sayısına göre belirlenir.
Soru 22
Doğru cevap: A şıkkı, A
Soru 23
Doğru cevap: B şıkkı, Temel yaşam desteğinin sağlanması
Soru 24
Doğru cevap: A şıkkı, Soğuk içecekler içirmek
Soru 25
Doğru cevap: D şıkkı, Emniyet kemeri
Soru 26
Doğru cevap: A şıkkı, Hareket sistemi
Kemikler vücuda iskeleti ve desteği sağlar, eklemler kemikler arasında hareket imkânı verir, kaslar ise kasılarak bu hareketi üretir. Bu üç yapı birlikte hareket sistemini oluşturur; sistem aynı zamanda beyin, kalp, akciğer gibi organları dıştan korur. Sindirim sistemi besinlerin parçalanması ve emiliminden, dolaşım sistemi kan yoluyla taşımadan, solunum sistemi ise oksijen alışverişinden sorumludur; hiçbiri kemik ve kas yapılarını kapsamaz. İlk yardımda kırık, çıkık ve burkulmalar bu sistemin yaralanmaları olarak değerlendirilir.
Soru 27
Doğru cevap: C şıkkı, C
Soru 28
Doğru cevap: D şıkkı, Kazazedenin alnına "turnike" ya da "T" harfi yazması
Turnike uygulanan kazazedede uzvun dolaşımı tamamen kesilir, bu yüzden sağlık ekibinin bu bilgiyi anında görmesi gerekir. Kalabalık olay yerlerinde bunu güvenceye alan uygulama, kazazedenin alnına turnike yazmak ya da T harfi koymaktır; uygulama saati de belirtilir. Turnike çift kemikli bölgeye değil, tek kemikli bölgeye uygulanır, çünkü iki kemik arasında kalan damar yeterince sıkıştırılamaz. Tel, ip, lastik gibi ince ve kesici malzemeler dokuyu keser; en az beş santimetre genişliğinde bez kullanılır. Turnikenin üzeri de kapatılmaz, aksine görünür bırakılır.
Soru 29
Doğru cevap: A şıkkı, Yaralının göğüs kafesinin inip kalktığına bakılması
Bak, dinle, hisset yöntemi solunumun olup olmadığını on saniyeyi geçmeyecek şekilde değerlendirmek içindir. Bu yöntemde bak, kazazedenin göğüs kafesinin inip kalktığına bakmak anlamına gelir; dinle, ağza yaklaşarak soluk sesini duymayı, hisset ise verilen havanın yanağa çarpmasını algılamayı ifade eder. Kaza bölgesinde yanıcı madde olup olmadığına bakmak olay yeri güvenliğiyle, kırık aramak ikinci değerlendirmeyle, yaralı sayısını belirlemek ise durum değerlendirmesiyle ilgilidir; hiçbiri bu yöntemin kapsamında değildir. Değerlendirme öncesinde hava yolu mutlaka açılmış olmalıdır.
Soru 30
Doğru cevap: B şıkkı, Akciğer
Soru 31
Doğru cevap: A şıkkı, Yardımı güçleştirecek meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması
Olay yeri güvenliğinin amacı hem yeni kazaları hem de müdahalenin engellenmesini önlemektir. Bu nedenle yardımı güçleştirecek meraklı kişilerin uzaklaştırılması doğru uygulamadır; kalabalık hem ilk yardımcının çalışmasını hem de ambulansın yaklaşmasını zorlaştırır. Olay yerinin diğer sürücüler tarafından görülmesi engellenmemeli, tam tersine reflektörle ve gerekli işaretlerle uzaktan fark edilmesi sağlanmalıdır. Aracın kontağı kapatılır, çünkü açık kontak yangın riski doğurur. Araç LPG'li ise tüpün vanası kapatılır; kapatılmaması patlama tehlikesini sürdürür.
Soru 32
Doğru cevap: A şıkkı, Yaralıyı değerlendirmenin
Soru 33
Doğru cevap: C şıkkı, Burkulma
Soru 34
Doğru cevap: C şıkkı, Sırtüstü yatırılarak iç ve dış yanlardan atelle tespit edilir
Soru 35
Doğru cevap: D şıkkı, Hava yolu açıklığının sağlanması
Temel yaşam desteği her zaman hava yolu açıklığının sağlanmasıyla başlar. Sebebi basittir: kapalı bir hava yoluna verilen soluk akciğere ulaşmaz, dolayısıyla sonraki hiçbir basamak işe yaramaz. Bilinci kapalı kişide dil geriye kaydığı için baş hafifçe geriye itilip çene yukarı kaldırılarak yol açılır. Kanama kontrolü ve kırık tespiti önemli uygulamalardır ancak temel yaşam desteğinin basamakları değildir. Şok pozisyonu ise dolaşımı desteklemeye yönelik ayrı bir uygulamadır. Sıralama hava yolu, solunum ve dolaşım şeklinde ilerler.
Soru 36
Doğru cevap: D şıkkı, Sindirimin değerlendirilmesi
Soru 37
Doğru cevap: D şıkkı, Kol kemiği kırık olan
Oturarak taşıma gövdeyi dik tutar ve omurga ile kalçaya yük bindirir. Bu nedenle yalnızca gövdeden uzak, taşımayla zorlanmayan yaralanmalarda güvenlidir; kol kemiği kırığı bu tanıma uyar, kol askıya alındıktan sonra kişi oturtularak taşınabilir. Omurga kırığında en küçük bükülme bile omuriliği zedeler, bu yüzden yaralı düz ve sert bir zeminde sırtüstü taşınır. Kalça kırığında oturmak kırık uçlarını doğrudan zorlar. Şoka girmiş kazazedede ise beyin kanlanmasını korumak için sırtüstü yatış ve şok pozisyonu gerekir, oturtmak durumu ağırlaştırır.
Soru 38
Doğru cevap: A şıkkı, Cildin soğuk ve nemli olması
Şokta vücut, hayati organlara kan göndermek için deri damarlarını daraltır; sonuçta cilt soğur, solar ve nemlenir, soğuk terleme görülür. Bu yüzden doğru cevap odur. Beyin yeterince kanlanamadığı için zihinsel aktivite artmaz, tam tersine bilinç bulanıklaşır ve kişi huzursuzlaşır. Dilin gevşeyip geriye kayması bilinç kaybına ait bir bulgudur. Vücut sıcaklığı da hızla yükselmez, aksine ısı kaybı olur. Şokta ayrıca solunum sıklaşıp yüzeyselleşir, nabız hızlanır ve zayıflar. İlk yardımda şok pozisyonu verilir, üzeri örtülür ve ağızdan hiçbir şey verilmez.
Soru 39
Doğru cevap: B şıkkı, Koma
Soru 40
Doğru cevap: B şıkkı, Yabancı cismi görmeden kazazedenin ağız içine kör dalış yapması
Soru 41
Doğru cevap: B şıkkı, Yüzün kızarması
Bayılmada beyne giden kan azaldığı için kan çevre dokulardan çekilir; sonuçta yüz ve cilt solar, soğuk terleme olur, kaslar gevşer ve ani bilinç kaybı gelişir. Dolayısıyla yüzün kızarması bu tabloya aykırıdır ve doğru cevap odur. Kızarma daha çok sıcak çarpması, aşırı efor ya da ateş gibi kanın yüzeye toplandığı durumlarda görülür. Bayılan kişide baygınlık öncesinde baş dönmesi, göz kararması ve mide bulantısı da olabilir. İlk yardımda kişi sırtüstü yatırılır, bacakları yaklaşık 30 cm kaldırılır ve sıkan giysiler gevşetilir.
Soru 42
Doğru cevap: D şıkkı, Tedavi etme
Soru 43
Doğru cevap: D şıkkı, Ağız-burun çevresinin kanamalı yaralanmalarında
Soru 44
Doğru cevap: C şıkkı, Sırtüstü yatış
Suni solunum ancak hava yolu açıkken işe yarar. Bunun için kazazede sırtüstü, düz ve sert bir zemine yatırılır; ancak bu pozisyonda göğüs kafesi serbestçe hareket eder ve baş geriye itilerek hava yolu açılabilir. Yan yatış (koma pozisyonu) solunumu olan bilinçsiz kazazede içindir. Yarı oturuş kalp krizi ve solunum güçlüğünde kullanılır. Yüzüstü yatış ise solunumu tamamen engeller.
Soru 45
Doğru cevap: B şıkkı, 12 - 20
Sağlıklı bir yetişkinde dinlenme hâlinde dakikadaki solunum sayısı 12 ile 20 arasındadır. Bu değerin altına inmesi ya da üzerine çıkması solunum sıkıntısının, şokun veya başka bir sorunun göstergesi olabilir; bu yüzden ilk yardımda solunum sayısı temel yaşam bulgularından biri sayılır. Çocuklarda ve bebeklerde normal aralık daha yüksektir, yaş küçüldükçe solunum hızlanır. Karşılaştırma için nabız değerleri de akılda tutulabilir: yetişkinde dakikada 60 ile 100 arası normaldir.
Soru 46
Doğru cevap: C şıkkı, Çıkık
Oynar eklemde iki kemik ucu birbiriyle temas hâlinde durur; darbe ya da zorlanmayla bu uçlar temasını kaybederse oluşan duruma çıkık denir. Kırıkta bozulan kemiğin kendi bütünlüğüdür, eklem değil. Burkulma ve incinmede ise kemik uçları yerinden ayrılmaz, yalnızca eklem bağları zorlanır veya kısmen zedelenir. Ayırt etmek için soruda geçen ifadeye bakmak yeterlidir: kemiğin kendisi kırılmışsa kırık, eklem yüzeyleri ayrılmışsa çıkık, bağlar zorlanmışsa burkulmadır. Çıkıkta eklem yerine oturtulmaya çalışılmaz, hareketsizleştirilip sevk edilir.
Soru 47
Doğru cevap: C şıkkı, Kan basıncının düşmesi
Soru 48
Doğru cevap: C şıkkı, Kaburga kemiği
Akciğerler göğüs boşluğunda yer alır ve dıştan kaburga kemikleriyle çevrilidir. Bu yüzden kaza anında kaburganın kırılması hâlinde keskin kemik ucunun akciğere batma ihtimali en yüksektir; bu durumda akciğer sönebilir ve solunum sıkıntısı gelişir. Pazı kemiği kolda, kaval kemiği bacakta, uyluk kemiği ise kalça ile diz arasındadır; hiçbiri akciğerle komşu değildir. Genel kural şudur: bir kemik kırığının hangi organı tehdit ettiği, o kemiğin hangi organı çevrelediğine bakılarak bulunur. Kaburga kırığı şüphesinde kazazedeye yarı oturur pozisyon verilir.
Soru 49
Doğru cevap: B şıkkı, Yarada kanama varsa durdurulması
Ciddi yaralanmada öncelik hayati tehlikeyi ortadan kaldırmaktır ve en acil tehlike kan kaybıdır; bu yüzden kanama varsa önce durdurulur. Yara üzerine temiz bir bezle baskı uygulanır, gerekirse uzuv yukarı kaldırılır. Yara içini kurcalamak kanamayı artırır ve enfeksiyon taşır. Saplanan yabancı cisim asla çıkarılmaz, çünkü tıkaç görevi gördüğü için çıkarılınca şiddetli kanama başlar; cisim yerinde sabitlenir. Yaranın üzeri pamukla kapatılmaz, çünkü pamuk lifleri yaraya yapışarak temizlenmeyi güçleştirir; bunun yerine steril gazlı bez kullanılır.
Soru 50
Doğru cevap: B şıkkı, Kalça kemiğinde kırık olanlar
Oturma sırasında gövdenin ağırlığı doğrudan kalça kemiğine biner; bu yüzden kalça kemiğinde kırık olanların oturarak taşınması sakıncalıdır, kırık uçları zorlanır ve çevre dokular yeniden yaralanır. Bu yaralılar düz ve sert bir zeminde sırtüstü taşınır. Kaburga kırığı ile açık göğüs yaralanmasında ise yarı oturur pozisyon solunumu rahatlattığı için tercih edilir. Kol ve köprücük kemiği kırıklarında kol askıya alındıktan sonra kişi rahatlıkla oturtularak taşınabilir, çünkü oturmak bu bölgeleri zorlamaz.
Reklam: sınavınız kaldığı yerden devam edecek