Günün Deneme Sınavı: 6 Ağustos 2026

Arkadan çarpma, arkadaki aracın öndeki araç durduğunda kendi aracını zamanında durduramamasıdır. Bunun temelinde takip mesafesi kuralına uyulmaması yatar. Takip mesafesi, tehlikenin fark edilmesinden aracın tamamen durmasına kadar geçen sürede alınan yolu karşılayacak kadar olmalıdır ve hız arttıkça büyütülmelidir. Yeterli mesafe bırakan sürücü, öndeki araç ani fren yapsa bile güvenle durabilir. Öndeki aracın durması kaza sebebi değildir, trafikte beklenen bir davranıştır. Havanın yağışlı olması ve görüş mesafesinin kötü olması ise riski artıran şartlardır; bunlarda da alınacak tedbir mesafeyi artırmaktır. Bu yüzden sorumluluk daima arkadaki sürücüdedir.

Geçme manevrası, karşı yönden gelen trafiğin kullandığı alanda geçirilen sürenin en aza indirilmesiyle güvenli hâle gelir. Bu yüzden öndeki aracı geçerken kısa süreli olarak hız sınırının aşılması cezalandırılmaz; amaç sürücünün manevrayı hızla tamamlayıp kendi şeridine dönmesini sağlamaktır. Buna karşılık kavşaklara yaklaşırken hız artırmak, yandan gelen trafiği değerlendirme süresini ortadan kaldırdığı için hiçbir gerekçeyle mazur görülemez. Sağa veya sola dönerken hız yükseltmek savrulma ve yayaya çarpma riski doğurur. Bir başka araç tarafından geçilirken hızlanmak ise geçen aracın karşı şeritte kalma süresini uzatarak tehlikeyi büyütür ve zaten yasaklanmıştır.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası, aracın üçüncü kişilere verdiği zararların karşılanmasını güvence altına alır ve bu yüzden isteğe bırakılmamıştır. Araç sahipleri bu sigortayı yaptırmak zorundadır, dolayısıyla birinci ifade doğrudur. Sigortanın varlığının denetlenebilmesi için de sürücüler, yetkililerin istemesi hâlinde poliçelerini göstermek zorundadır; ibraz edilemeyen bir güvence denetim açısından yok hükmündedir. Bu nedenle ikinci ifade de doğrudur. Sonuç olarak her iki bilgi de doğrudur. Genel kural: araçla ilgili zorunlu belgelerde hem belgeyi edinme hem de istendiğinde gösterme yükümlülüğü birlikte aranır; bu mantık sürücü belgesi ve ruhsat için de geçerlidir.

Yerleşim yeri dışında, yeterince aydınlatılmamış bir tünele girerken uzağı gösteren ışıkların yakılması doğrudur; çünkü tünel girişinde gözün ani karanlığa uyum sağlaması zaman alır ve yolun ilerisi ancak güçlü aydınlatmayla görülebilir. Dönüş ışıkları yalnızca yön ve şerit değiştirme niyetini bildirmek için kullanılır, geç anlamında kullanılamaz. Karşılaşmalarda ışıkları söndürmek değil, uzun huzmeden kısa huzmeye geçmek gerekir; ışıkların tamamen söndürülmesi hem yolu hem de aracın görünürlüğünü ortadan kaldırır. Park ışıkları aracın durduğunu belli etmek içindir, sis ışıkları ise yalnızca sis, yoğun yağış ve kar gibi görüşü azaltan hâllerde yakılır; bunlarla seyretmek doğru değildir.

Kış lastiği, düşük sıcaklıklarda sertleşmeyen karışımı ve derin diş yapısı sayesinde karlı, buzlu ve ıslak zeminde tutunmayı belirgin biçimde artırır. Yolcu ve eşya taşımacılığında kullanılan araçlar hem daha ağır hem de daha uzun mesafelerde ve değişken hava şartlarında yol aldığından, bu araçlar için kış lastiği kullanımı belirli bir dönemde zorunlu tutulmuştur. Bu dönem her yılın 1 Aralık ile 1 Nisan tarihleri arasıdır. Zorunluluğun bu aralığa konmasının sebebi, kış şartlarının ve buzlanma riskinin yoğunlaştığı aylarla örtüşmesidir. Ayrıca lastiğin sadece takılmış olması yetmez, diş derinliğinin de yeterli olması gerekir.

Araç üzerinde yapılan teknik değişiklik, tescil kayıtlarındaki bilgilerle aracın fiilî durumunun uyuşmaması anlamına gelir. Bu durum hem denetimi hem de aracın güvenlik ve uygunluk değerlendirmesini geçersiz kılar. Bu nedenle değişiklik süresi içinde bildirilmemişse, değişiklik belgelendirilip tescil kuruluşunda işlenene kadar araç trafikten men edilir; eksiklik giderildiğinde araç yeniden trafiğe çıkabilir. Hurdaya ayırma ya da başkasına devir şartı, bildirilmemiş bir değişikliğin karşılığı değildir; sürücüye hapis cezası da bu idari tedbirin yerine geçmez. Genel kural olarak araca ilişkin belge ve uygunluk eksikliklerinde uygulanan tedbir, eksiklik giderilinceye kadar aracın trafikten men edilmesidir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanmak; algıyı, tepki süresini ve muhakemeyi ciddi biçimde bozduğu için trafikteki en ağır ihlallerden biridir. Bu nedenle tespit edilen sürücüye yalnızca idari para cezası uygulanmakla yetinilmez; sürücü belgesi 5 yıl süreyle geri alınır ve kişi hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri de işletilir. Ayrıca sürücü muayeneye sevk edilir. Sadece para cezası verilmesi ya da belgenin kısa süreli geri alınması, ihlalin ağırlığıyla bağdaşmaz. En sağ şeritten gitmek koşuluyla araç kullanmaya izin verilmesi ise hiçbir biçimde söz konusu değildir; madde etkisindeki sürücünün trafiğe devam etmesine izin verilmez.

İlk yardım çantasının içeriği kişisel tercihe değil, olası bir kazada müdahale edilmesi gerekebilecek kişi sayısına göre belirlenir. Bu sayı da aracın tipiyle doğrudan ilgilidir; bir otomobil ile çok sayıda yolcu taşıyan bir otobüsün ihtiyacı aynı olamaz. Bu nedenle malzeme miktarı aracın tipine ve içinde bulunacak kişi sayısına göre belirlenir. Sürücünün isteğine bırakılması, standardı ortadan kaldırdığı için kabul edilemez. Mevsim ve yol durumu sürüş şartlarını etkiler ancak yaralı sayısını belirlemez. Sürücü ve yolcuların kişisel sağlık durumları da kendi ilaçlarıyla ilgilidir, ilk yardım çantası genel müdahale malzemelerini içerir.

Yükseklik anlamında gabari sınırlaması bulunduğunu bildiren işaret, o yol kesiminden belirtilen yüksekliği aşan araçların geçemeyeceğini haber verir. Bu tür sınırlamalar köprü altı, alt geçit, tünel girişi ve üzerinden geçen hat bulunan kesimlerde konulur. Doğru cevap bu anlamı taşıyan işarettir. Sürücünün, aracının yüklü hâldeki toplam yüksekliğini bilmesi ve sınırın üzerindeyse yola girmemesi gerekir; aksi hâlde araç üstyapıya çarpar, hem ciddi hasar hem de yolun trafiğe kapanması sonucu doğar. Gabari sorularında ayrım nettir: yükseklik sınırı üstten geçişle, genişlik sınırı yanlardan geçişle, uzunluk sınırı ise manevra alanıyla ilgilidir.

Kalp basısının etkili olması için kazazedenin sert bir zemine sırtüstü yatırılması ve bası noktasını bulmak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucunun tespit edilmesi gerekir; doğru seçenek bu ikisidir. Yumuşak zeminde bası göğse değil zemine iner ve dolaşım sağlanamaz. Üçüncü ifade ise ölçüsü nedeniyle yanlıştır: yetişkinde göğüs kemiği, göğüs yüksekliğinin yaklaşık üçte biri kadar aşağı inecek şekilde bastırılır, yarısı kadar değil. Bu kadar derin bir bası kaburga ve iç organ yaralanmasına yol açar.

Şokta vücut, hayati organlara kan göndermek için deri damarlarını daraltır; sonuçta cilt soğur, solar ve nemlenir, soğuk terleme görülür. Bu yüzden doğru cevap odur. Beyin yeterince kanlanamadığı için zihinsel aktivite artmaz, tam tersine bilinç bulanıklaşır ve kişi huzursuzlaşır. Dilin gevşeyip geriye kayması bilinç kaybına ait bir bulgudur. Vücut sıcaklığı da hızla yükselmez, aksine ısı kaybı olur. Şokta ayrıca solunum sıklaşıp yüzeyselleşir, nabız hızlanır ve zayıflar. İlk yardımda şok pozisyonu verilir, üzeri örtülür ve ağızdan hiçbir şey verilmez.

Verilen basamaklar, ayakların pedala sıkışıp sıkışmadığının kontrolü, yandan yaklaşılarak kol ve çenenin kavranması ve baş, boyun, gövde hizası korunarak dışarı çekilmesi Rentek manevrasının tanımıdır. Bu teknik özellikle omuriliğe zarar vermeden araçtan çıkarma amacıyla geliştirilmiştir. İtfaiyeci yöntemi kazazedenin omuzda taşınmasıdır, ayak bileklerinden sürükleme ise kısa mesafede yerde çekmek için kullanılır; ikisi de araç içinden çıkarma tekniği değildir. Heimlich manevrası ise tamamen farklı bir amaca, solunum yolundaki yabancı cismi çıkarmaya hizmet eder.

Köprücük kemiği göğüs kemiği ile kürek kemiği arasında köprü kurar ve doğrudan omuz hareketleriyle zorlanır. Bu yüzden kırıkta atel kullanılmaz; kol gövdeye yaklaştırılıp askıya alınarak omuz bölgesi hareketsiz tutulur, böylece kırık uçları birbirine yaklaşır ve ağrı azalır. El, kalça veya göğsün tespiti bu kemiğin hareketini engellemez, dolayısıyla iyileşmeye katkı sağlamaz. Genel kural olarak bir kemik, kendisine komşu eklemler durdurularak sabitlenir; köprücük kemiğinde bu eklem omuzdur.

Kazaya karışanların yükümlülüğü kazazedelerin hayatını korumaktır; bu nedenle doğru cevap ilk yardım tedbirlerini almaktır. Buna olay yerini güvenli hâle getirmek, tıbbi yardım istemek ve bilgisi ölçüsünde ilk yardım uygulamak dahildir. İlaçlı tedavi yapmak ilk yardımcının değil, sağlık personelinin işidir. Kazaya ait iz ve delilleri yok etmek ya da araçların yerini gereksiz yere değiştirmek ise kazanın nasıl olduğunun anlaşılmasını engeller ve yasaktır; araçlar ancak trafiği tehlikeye düşürüyorsa ve gerekli işaretlemeler yapıldıktan sonra kenara alınır.

Omurga kanalının içinde omurilik bulunur ve omurilik beyinle vücut arasındaki tüm sinir bağlantısını taşır. Kırık omurlar uygun şekilde tespit edilmeden taşınırsa bu keskin uçlar omuriliği zedeler ve hasarın altında kalan bölgede felç gelişir; bu kayıp çoğunlukla kalıcıdır. Nabzın hızlanması, bulantı, kusma ya da vücut sıcaklığının artması başka durumların bulgularıdır ve omurilik hasarının beklenen sonucu değildir. Bu yüzden omurga yaralanması şüphesinde kazazede düz ve sert bir zeminde, baş, boyun ve gövde tek eksende tutularak taşınır.

Atel, kırık kemiği bir alt ve bir üst eklemi de içine alacak şekilde sabitleyen sert destektir; bu nedenle ancak kol ve bacak gibi uzun kemiklerde kullanılabilir. Ön kol kemiği bu tanıma uyduğu için atelle tespit edilir, ardından kol askıya alınır. Kürek, köprücük ve kaburga kemikleri ise gövdeye yerleşiktir ve çevrelerine atel bağlanacak iki serbest eklem yoktur; bunlarda tespit bandaj, askı ya da kolun gövdeye sabitlenmesiyle yapılır. Kısacası atel uzuvlara uygulanır, gövde kemiklerine değil.

Yanmanın verimli olması için silindire yeterli miktarda temiz hava girmelidir. Hava filtresi tıkandığında motorun aldığı hava azalır, karışım zenginleşir ve aynı işi yapmak için daha çok yakıt harcanır; bu durum güç kaybı ve is oluşumuyla da kendini gösterir. Yakıt filtresinin tıkanması yakıt akışını kısıtlar, tüketimi artırmaz; tersine motor teklemeye ve zor çalışmaya başlar. Yağ filtresinin tıkanması yağlama sistemini ilgilendirir, yakıt borularının uzunluğu ise sürücünün gündelik tüketimini belirleyen bir etken değildir. Bu nedenle hava filtresinin periyodik olarak temizlenmesi veya değiştirilmesi doğrudan yakıt tasarrufu sağlar.

Çeken ve çekilen araç arasındaki bağlantının uzunluğu güvenlik açısından sınırlandırılmıştır. Bağlantı çok uzun olursa çekilen araç savrulur, şeritten taşar ve arkadan gelenler iki araç arasındaki boşluğu boş yol sanıp aralarına girmeye kalkışabilir. Frenleri sağlam olan arızalı araç çekilirken bağlantının uzunluğu en fazla 5 metre olmalıdır. Ayrıca bağlantının gündüz ve gece fark edilebilmesi için üzerine kırmızı bez veya yansıtıcı bir işaret takılması, çekme sırasında hızın düşük tutulması ve ani manevralardan kaçınılması gerekir. Çekme işlemi geçici bir çözümdür, en yakın güvenli yere kadar sürdürülür.

Marş motoru çok yüksek akım çeken bir elemandır ve bu akımın akü kutuplarından kabloya kayıpsız geçmesi gerekir. Kutup başları gevşediğinde veya oksitlendiğinde temas direnci artar, akımın büyük bölümü bu noktada kayba uğrar ve marş motoruna yeterli güç ulaşmadığı için motor ağır ağır döner. Çözüm kutup başlarının temizlenip sıkılmasıdır. Buji kablolarının gevşemesi kıvılcımı etkiler, marşın dönüş hızını değiştirmez. Yağ pompası arızası yağlamayla, alternatör arızası ise şarjla ilgilidir; ikisi de marş anındaki dönüş hızını doğrudan belirlemez. Marş ağırlaştığında akü şarjı ve bağlantı noktaları ilk kontrol edilecek yerlerdir.

Kara Yolları Genel Müdürlüğü, yol altyapısının yapımı, bakımı ve yol üzerindeki işaretleme düzeninden sorumlu kurumdur. Bu nedenle tüm kara yollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve uygulamayı kontrol etmek onun görev ve yetkisi içindedir. Böylece ülke genelinde levhalar, çizgiler ve yer işaretlemeleri aynı anlamı taşır. Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek ise sahada uygulama yapan trafik zabıtasının işidir. Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak eğitim alanındaki yetkili kuruma aittir. Bu kalıptaki sorularda ayrım şudur: yolun ve işaretlemenin kendisi altyapı kurumuna, akışın denetimi kolluğa aittir.

Tedbirsiz ve saygısız davranışlar, doğrudan kaza yaratmasa bile başkalarının güvenliğini, huzurunu ve haklarını zedeleyen davranışlardır. Bir yayayı veya sürücüyü korkutmak ya da şaşırtmak, kişinin ani ve yanlış tepki vermesine yol açarak kaza riskini doğurur. Su, çamur ve benzerlerini sıçratmak, atmak veya dökmek başkalarına maddi zarar ve rahatsızlık verir, ayrıca kaygan zemin oluşturabilir. Keyfî davranışlarla yaya veya araç trafiğini tehlikeye düşürmek ise kuralların yerine kişisel isteği koymak demektir. Üç davranış da başkalarına zarar verme ortak paydasında buluştuğu için doğru cevap hepsini kapsar. Bu tür sorularda ölçüt, davranışın başkasının güvenliğini veya hakkını ihlal edip etmediğidir.